Sunday, September 11, 2016

በ“መስከረም ሁለት” ትዝ የሚለኝ

(Sep 12, 2011)፡- እንዲህ እንደ አሁኑ ዓመታት አልፈው፣ አገር ቤቱም እንደ ጨረቃ ርቆ፣ ትዝታም የሕልም ያህል ቀጥኖ፣ ልቡና ዛሬን ሳይሆን ትናንትን፣ የዛሬን አዋቂነት ሳይሆን የትናንትን ልጅነት ሲናፍቅ … መስከረም ሁለትም ከአዲስ ዘመን ተርታ በትዝታ መስኮት መምጣቱ አይቀርም። የኔ ትውልድ፣ የልጅነታችን ወራት ያለፈው፣ ከመስከረም አንድ ይልቅ መስከረም ሁለት “ርዕሰ ዐውደ ዓመት” ሆኖ ነው። እንቁጣጣሽ ከዘመን መለወጫነቱ ይልቅ የመስከረም ሁለት ዋዜማ መሆኑ የታወቀ እስኪመስል ድረስ በልጅነት አዕምሯችን የተሳለው ዐቢዩ በዓል የቅ/ዮሐንስ ማግስት ነበር ማለት ይቻላል።

በዚያን ዘመን፣ የ“ግብታዊው አብዮት” በዓል የሚከበርበት መስከረም ሁለት ከመጀመሩ ወራት አስቀድሞ ዝግጅቱ እንኳን ለአዋቂዎቹ ለእኛም ለልጆቹ ይተርፈን ነበር። ክረምቱ ትምህርት ቤቶች ተዘግተው ሕጻን ወጣቱ፣ በተለይም የከተማ ልጆች፣ ሥራ የሚፈቱበት ወቅት ስለሆነ ቀበሌዎቹ ወጣቱን በአኢወማ፣ ሕጻናቱን በሕጻናት፣ ሴቶቹን በአኢሴማ፣ ገበሬውን በገበሬዎች ማህበር ጠምደው ዝግጅቱ ይጀመራል። ከሁሉም ዝግጅት ትዝ የሚለኝ “ሰልፍ እርገጥ” የሚባልበት ወታደራዊ ሥልጠና የመሰለ ዝግጅት ነው። ከዚህ የሚያመልጥ ማንም የለም። እናቶቻችን ራሳቸው በየዓመቱ ሰልፍ ሲማሩ፣ ከዚያም መሠረተ ትምህርት ሲማሩ፣ ትዝ ይለኛል። በመሠረተ ትምህርቱ ፊደል ለይተውበታል፣ ሰልፍ ሥልጠናው ግን አረማመዳቸውን የለወጠው አይመስለኝም።

ይኼ ሰልፍ-ሥልጠና እኛንም ሕጻናቱን አያልፈንም። ብዙ ጊዜ ከቤት ወጥተን ለመራገጡ ዕድል ስለሚሰጠን ብዙም አንጠላውም። ችግሩ የሚመጣው ሰልፍ ሥልጠናውን እንዳንቀር ከቡሄ ጭፈራ፣ ከእንጨት ሰበራ፣ ከኳስ ጨዋታ ሊከለክሉን ሲሞክሩ ነው። በተለይ አንድ ዓመት ላይ  ጅራፍ እያጮህን፣ ሆያ ሆዬ መጨፈራችንን እንድንተው የደብረ ታቦር ዋዜማ፣ ቡሄ በምንጨፍርበት ቀን፣ እስከ ማታ ድረስ ሕጻናቱን ቀበሌ አጉረው አስመሽተውናል። ዋናው የቡሄ ሰዓታችን ሲያልፍ ሁላችንንም ወደቤታችን ለቀቁን። መቸም ያዘንነው ሀዘን አይነገር። በተረፈችው ሰዓት ጓደኞቻችንን መንደር ለመንደር ፈልገን የዓመት ጥማታችንን ለመወጣት ሞከርን።

ያን ጊዜ ቡሄ የምንጨፍረው ፀሐይ ከጠለቀችበት ሰዓት እስከ እኩለ ሌሊት፣ ከዚያም በበነጋው ጠዋት ተነስተን ደግሞ ፀሐይ እስክትወጣ ድረስ ነበር። ሲነጋ ማታ የተሸለምነውን ሙልሙል እና ሳንቲም ቁጭ ብለን እንከፋፈልና ዳቦ እያመረጥን ስንገምጥ እንውላለን። ሳንቲሙ እስከዚህ ባይሆንም ከረሜላ ለመግዛት እና ሌላ ጊዜ ብዙም የማናገኘውን ለስላሳ ለመጠጣት ያስችለናል። ኋላ ኋላ ሰዉ ሙልሙል ከመስጠት ይልቅ የሳንቲም ድቃቂ መለገሱ ላይ እየበረታ ሲመጣ እኛም የምንገዛው ነገር ዓይነት ጨመር ማለት ጀምሮ ነበር። ቀበሌዎቹ ከዚህች ዓመታዊ ፌሽታን ሲያስተጓጉሉን ንዴታችን ወሰን ያጣል።

ከዚያ ግማሹን ሕጻን በኪነት፣ ግማሹን ሕጻን በሰልፍ ያሰማሩታል። ኪነት የሚገቡት ልክ እንደ ትልልቆቹ አብዮት መዝሙሮችን አጥንተው በዕለቱ በአብዮት አደባባይ ጢም ብሎ ለሚሰበሰበው ሕዝብ እንዲዘምሩ ለማድረግ ነው። ሌሎቻችን ደግሞ እግረኛ ሰልፉን ሰልጥነን በተካነ ሁኔታ “በክቡር ትሪቡኑ” ፊት ለፊት እናልፋለን። ግማሾቻችን በባዶ እግራችን፣ ግማሾች በሸራችን፣ ግማሾች በበረባሷችን መቱን በትንሽ እግራችን እየደለቅን፣ እንደ ወታደርም እያደረገን።

መስከረም ሁለት ስልችት የሚለኝ የንግግሩ ብዛት ነበር። ወደቤት እንዳንሄድ እንኳን አብዮት አደባባዩ በር ግጥም ተደርጎ ተዘግቶ መግባት እንጂ መውጣት የለበትም። ወደቤትስ ብንሄድ ማንን እናገኛለን? ቤተሰቡ በሙሉ እዚያው አደባባዩ ነው ያለው። እንጀራ ከሌማት ቆርሶ የሚሰጥ ሰው እንኳን ቤት ሳይቀር ሁሉም እንዲሄድ ግዴታ ነው። የቀረ ወዮለት። ደግሞ ልክ እንደ ቅዳሴ ሌሊት 11 ሰዓት (5ኤ.ኤም) የወጣን ቤታችን የምንመለሰው እኩለ ቀን ካለፈ በኋላ ነው። የልጅነት ሆዳችን በረሃብ ተጨራምቶ፣ በውሃ ጥም አፋችን ደርቆ። ቤት የሚቀሩት የታመሙ ወይም አረጋውያን ብቻ ይመስሉኛል።

ፕሮግራሙ ሲጀመር መድረክ መሪዎቹ በሚያንባርቅ ድምጻቸው የዕለቱን መርሐ ግብር ይዘረዝራሉ። አብዛኛው መቼም ንግግር ነው። የወጣቶች ተወካይ (አኢወማ)፣ የአኢሴማ (አብዮታዊት ኢትዮጵያ ሴቶች ማህበር ማለት ነው አዲሱ ትውልድ) ተወካይ፣ የአኢገማ (ገ=ገበሬዎች)፣ የአኢሰማ (ሰ=ሰራተኞች) ተወካይ፣ ከዚያ የዕለቱ ዋነኛ እንግዳ ንግግር ያደርጋሉ። ፍሬ ሐሳቡ አብዮታችን ከድል ወደ ድል መሸጋገሩን ማብሰር፣ ለወደፊቱም ከፊቱ የሚመጣውን ፈተና ሁሉ እየበጣጠሰ እንደሚያልፍ መተንበይ፣ የአብዮቱ ጠላቶች የሚባሉትን ከአሜሪካ ኢምፔሪያሊዝም ጀምሮ “መርገም” እና በመጨረሻም “ከቆራጡ መሪያችን ጋር ወደፊት” ማለት ነው። ይኸው ንግግር ነው በተለያዩ ሰዎች አንደበት ተመልሶ ተመልሶ የሚነገረው። ንግግር የማያደርገው ምንም “አኢ” የሌለን (“አኢሕማ = አብዮታዊት ኢትዮጵያ ሕጻናት ማህበር” ያልተባልነው) የእኛ የሕጻናት ተወካይ ብቻ ነው።  

በንግግሮች እና በፕሮግራሞች መካከል መርሐ ግበር አስተናባሪው “እስቲ ጓዶች፣ አንድ ጊዜ አብራችሁኝ መፈክር እንድትሉ እጠይቃለኹ” ይልና ለደቂቃዎች ያህል የመፈክር ዓይነት ያዥጎደጉዳል። ከሁሉም ትዝ የሚለኝ “ከሁሉም በላይ አብዮቱ!!” የምትለው ናት። ታዲያ እያንዳንዱ መፈክር ቢያንስ ሦስት ጊዜ ይባላል። አንዳንዱ ደግሞ መልሱ ለየት ያለ ነው። ለምሳሌ መፈክር አስባዩ (አስፈካሪው ልበለው?) “እናሸንፋለን” ሲል እኛ ተቀባዮቹ “አንጠራጠርም!!” ብለን መመለስ አለብን። አንዳንዱ ደግሞ የመፈክሩን የመጨረሻ ቃል መድገም ሊሆን ይችላል። “ኢምፔሪያሊዝም ይውደም” ሲል እኛ ደግሞ “ይውደም!!” እንላለን ማለት ነው። መፈክሩ የድጋፍ ከሆነ ግራ እጅ ወደላይ ሲነሣ፣ የተቃውሞ እና የእርግማን ከሆነ ደግሞ ያንኑ ግራ እጅ ወደታች ማድረግ ይገባል።

አንድ ቀልድ ትዝ አለኝ። እኚህ በየቀልዱ ልክ እንደ አለቃ ገብረ ሃና ስማቸው የሚነሣው የጎጃሙ ጓድ ኮምጬ ግራ እጃቸውን ሳይሆን ቀኝ እጃቸውን ሲያነሡ ያየ ሰው ጠጋ ብሎ “ጓድ ኮምጫምባው ይውደም ሲባል በግራ እጅ እንጂ በቀኝ እጅ አይደለም” ቢላቸው “ዞር በል በደንብ የሚያደቀውን እጅ እኔ መቼ አጣኹት” አሉ ይባላል። ታዲያ እኛም የሚያደቀውን ሳይሆን የማያደቀውን እያነሣን “ይውደም፣ ይውደም” ስንል አንድ-አስራ አምስት ደቂቃ ይሞላል። እኛ ሕጻናቱ ይውደሙ የሚባሉትም፣ ወደፊት የሚባሉትም ሳይገቡን ሌላው እጁን ሲያነሣ ስናነሳ፣ ሲያወርድ ስናወርድ እንቆያለን። አሁን አሁን ሳስበው ግን እኛ ልጆቹ ብቻ ሳሆን ብዙትልልቅ ሰው እንደእኛው ሳይሆን አልቀረም። አቤት የመፈክሩ ብዛት። ያኔ እንዳሰማናቸው መፈክሮች ብዛት እርግማናችን አሜሪካንን ጠራርጎ ወይ አትላንቲክ ወይ ፓሲፊክ ውቅያኖስ ሳይጨምራት መቅረቱ።

በሌላው ፕሮግራም የየቀበሌው ሰልፈኛ እና ኪነት ሲያጠና የከረመውን ያቀርባል። ሁለት ወር ላላነሰ ጊዜ አገር  ሥራ ፈትቶ እንደ ሰሜን ኮሪያና ቻይና ወይንም ሶቪየት ሕብረት የደመቀ ሰፍ ለማሳየት መከራውን ሲበላ የከረመበትን ዝግጅት አሳይቶ ወደየቦታው ይመለሳል።  

በዚያን ዘመኑ የኪነት ሙዚቃ መድረክ ላይ ወጥተው እስካሁንም እንጀራቸው ሆኖ የዘለቀ አርቲስቶች አሉ። ስለ ዕድገት በሕብረት፣ ስለ መሠረተ ትምህርት፣ ስለ ዳር ድንበር፣ ስለ አገር አንድነት፣ ስለ ዕድገት … መቸም ያልተገጠመ ግጥም፣ ያልተሞከረ ድምጽ፣ ያልተፈተሸ ትከሻ የለም - ያኔ። ያን ጊዜ የተጀመረ ሰልፍ እስካሁን ይኸው አለ። ሰበብ ፈልጎ መሰለፍ ነው። ቀበሌ ሥራው ሰው ማሰለፍ ሳይመስለው አይቀርም።

ሰዓ እየገፋ ሲመጣ ሰዉም መዳከም፣ ሕጻናቱም መራብ፣ በዚያ ሽንት ቤት እንኳን በሌለበት ሁኔታ የውስጥም የውጪም ጥሪ ሲመጣ ሕዝቡ መቁነጥነጥ ይጀምራል። መቼ በሩ ተከፍቶላት እንደሚወጣ ይናፍቃል። ችግሩ በሩ ላይ የሚቆሙት አብዮት ጠባቂዎች “አይቻልም” እንጂ ሌላ ቃል የሚያውቁ አይመስሉም። ሰው ቢታመምም፣ ባይታመምም፣ ሕጻንም ቢሆን አረጋዊም ቢሆን ለሁሉም መልሳቸው “አይቻልም፣ተመለስ” ብቻ ነው። ክፋቱ እኩለ ቀን ካለፈ ዝናብ አይጠፋውም። “ክቡር ትሪቩን” ላይ ለሚቀመጡት ሳይሆን በእግሩ ሰዓታት ተጉዞ ለሚመጣውና ለሚሄደው ጭንቅ ነው። ከገጠር የሚመጣው ሰልፈኛ ወንዝ ይሞላበታል፣ ይጨልምበታል፣ የክረምት ጉዞ አስቸጋሪ ነው። ደግሞ የክረምት ጭቃ።

በዚያ ወጥቶልኝ ነው መሰለኝ “ሰልፍ” የሚባል በቴሌቪዥን ሳይ፣ መፈክር የተሸከሙ ሰዎች “እንትንን ደግፈው፣ እንትንን አውግዘው” ሲባል ትዝ የሚለኝ የያኔው መስከረም ሁለት ነው። ዛሬም “ደግፈውታል የተባለው ነገር እኔ ራሴም የምደግፈው ነገር ቢሆንም እንኳን ያ ሁሉ ሰው ደግፎት ወጣ ለማለት ይቸግረኛል። በሆነ ነገር ሳያስፈራሩት መቼም ሁሉም ሰው “እንደ አንድ ልብ መካሪ” ሆኖ ሰልፈኛ የሚሆንበት ነገር አይገባኝም። ወይም ለእኛ አገር ብቻ የተሰጠ ልዩ የቀበሌ ሥጦታ እንደሆነ እንጃ። መስከረም ሁለት ሲመጣ ይኼ ትዝ ይለኛል።

17 comments:

Anonymous said...

ያን ጊዜ ቡሄ የምንጨፍረው ፀሐይ ከጠለቀችበት ሰዓት እስከ እኩለ ሌሊት፣ ከዚያም በበነጋው ጠዋት ተነስተን ደግሞ ፀሐይ እስክትወጣ ድረስ ነበር Minun tegnachihut Bakih?

Anonymous said...

ዲ/ን ኤፍሬም እንዴት አለህ?
"ያኔ እንዳሰማናቸው መፈክሮች ብዛት እርግማናችን አሜሪካንን ጠራርጎ ወይ አትላንቲክ ወይ ፓሲፊክ ውቅያኖስ ሳይጨምራት መቅረቱ" አይይ መቼ ሳይጨምር ቀረ ብለህ ነው። ርግማናችን ወደኛው ተመልሶ ሀገር አስቆረሰ፣ ወገን አስራበ፣ ደም እንደጎርፍ አስፈሰሰ ደግሞም በረከተ-እግዚአብሔርን አስቀረ። ኧረስንቱ...

እንኳን ለመስከረም ሁለት አደረሰህ ልበላ።

ቸር ያሰንብተን

Anonymous said...

ስንቱን አስታወስከን ታሪክን ወደኋላ መለስ ብሎ እንደማየት የመሰላ ነገር የለም ምክንያቱም በትዝታ ፈረስ እንድትጋልብ ያደርግሃልና ያኔንና ዛሬን ታገናዝብበታለህ። እኔ ዛሬ ላይ ሆኜ የማስታውሰው ከሰልፉ ጀርባ ወይንም በኋላ የመጣው ነው እርሱም ብሄራዊ ውትድርና ነው የወጣትና የታዳጊ ሰልፍ ሲረግጥ የነበረው ለመመልመልም ቀዳሚ ነበርና ነው።

Anonymous said...

እኔም ብሎክ መሪ ነበርኩ። ልክ የክብር እንግዳው ፊት ለፊት ስንደርስ ወደ እርሱ ዞሮ ሰላምታ መስጠት ወይ ደስስስ ሲለኝ ነበር። ምን መስከረም ፪ ብቻ አንዴማ ጉዋድ መንግሥቱ ከተማችን ሲመጡ ተሰለፉ ተብለን አስፈካሪያች «መንግስቱ ኮሚኒስቱ መንግስቱ ኮሚኒስቱ መንግስቱ ኮሚኒስቱ» ሲል እናም ተቀብለን «መንግስቱ ከነ ሚስቱ» ስንል ውለን መጣን። እኛ የመሰለን መንግስቱ ከነ ባለቤቱ የመጣ እንጂ ኮኒኒስትነቱ መቼ ገባን!

Anonymous said...

"በመሠረተ ትምህርቱ ፊደል ለይተውበታል፣ የሰልፍ ሥልጠናው ግን አረማመዳቸውን የለወጠው አይመስለኝም።"............... ዲ/ን ይህ አባባልህ በሰልፉ ጊዜ አረማመዱን በደንብ ባለመቻላቸው ሲጨናነቁና ግራ ሲጋቡ አንዳንዴም በጣም ከመንጠራራታቸው የተነሳ ወደኋላቸው ሊገለበጡ ምንም የማይቀራቸውን ሰልፈኞች አስታወስከኝ፡፡ አይ ትዝታ!

ሻምበል said...

ትዝ ያለኝ ቡሄ የምንጨፍረው ፀሐይ ከጠለቀችበት ሰዓት እስከ እኩለ ሌሊት፣ ከዚያም በበነጋው ጠዋት ተነስተን ደግሞ ፀሐይ እስክትወጣ ድረስ ነበር ከዚያም ዳቦውን የቻልነውን በልተን የተረፈውን ከሳንቲሙ ጋር ተከፋፍለን ያማረንን ለስላሳ እንዳልከው እንጠጣለን ከዚያም የተረፈውን ቆጥበን ለእንቁጣጣሽ ለምናዞረው ፎርም ቀለምና ስዕል እንገዛለን አይ ያ የልጅነት ደጉጊዜ

Anonymous said...

Demissie
I really like the article. Thank you so much that you sharing what you have seen in your life.

እንዘ ንኡስ said...

በዚህ ዓለም ከሁሉ የሚያስደስተኝ ቢኖር የልጅነት ጉዞ ነው በጣም ከልክ ያለፈ መጥፎ ቢሆንም።

Anonymous said...

በጣም ጥሩ

Anonymous said...

What are you talking about

Anonymous said...

የመለስ ዜናዊ ዘመን ልጅ Anonymous October (12, 2011 2:57 AM )"What are you talking about"

Anonymous said...

ትዝታየን በሳቅ አጣጣምኩት ዲያቆን ያቆይልን እኔ የምናገር እስከሚመስለኝ ድረስ ተመሳሳይ

ሰላም ለውዷ ሐገራችን፣ አሚን

Anonymous said...

ሰላም ዲያቆን ኤፍሬም፤

ምነው በናፍቆት የምጠብከው የብላቴ ትረካህ ቀረ?? እባክህ አታቁመው። ብዙ ነገር እና ተሰሪክ እያስተማረን ነው። የ አብዮትን ጊዜ፣ ያትውልድ ያሳለፈውን እንማርበታለን። ለወደፊቱም ትውልድ ጥሩ ቅርስ ይሆነዋል። መድሓኒዓለም በርታቱን ድጋፉን ይስጥህ

መ.አ

Anonymous said...

oww i remember!!!!!!!!!!!

Anonymous said...

Oww betami tiliki tiwiseta newi wodajie!!!!!!

Neguse Sime said...

Amazing! Meskerem 1, meskerem 2 ana meskerem 3, Beal, abiwot, timihirt bet sikefet, i never forget.

Anonymous said...

Dn Ephrem, just letting you know that I am aware that you have decided not to post my comment on your posts with the title ቀልድና ሥላቅ፤ ብሶት መግለጫና ሰላማዊ መታገያ ዘዴ? and subsequent comments following a discussion with another guy on the topic ራስዎን ከጎሰኝነትና ከዘረኝነት ይጠብቁ!!!!!! እንዴት?. If you have taken note of the comment on the first one, the purpose is served. I wouldn't have commented had it not been for my respect.

Blog Archive